Kanser hastalarında gerek iyileşme sürecinde ve gerekse uygulanan ilaç tedavisi sırasında görülen yorgunluk şikâyetleri hastaların yaşam kalitesinde önemli bir sorun teşkil ediyor. Ancak bu amaçla uygulanan bazı uyarıcı ilaç tedavilerinin etkinliğinin sınırlı kaldığı bildirilmektedir. Kanser hastalarında yorgunluk şikayetlerinin giderilmesine yönelik araştırmalarda, özellikle hücre enerji metabolizmasında rol oynadığı bilinen koenzim-Q10, L-karnitin gibi besin destekleri üzerinde yürütülen klinik çalışmalarda boş ilaç verilen (plasebo) grubuna göre belirgin bir üstünlük sağlanamadığı gözlemlenmiştir. Bir başka çalışmada ise meme kanseri hastalarında ilaç tedavisinin yol açtığı yorgunluğun giderilmesinde yüksek kafein içeriğine sahip olan guarana uygulamasının etkili olabileceği bildirilmektedir.
Yürütülen bilimsel çalışmalar Ginseng kökleri bileşiminde bulunan “ginsenozitlerin” (özellikle Rb1 ve Rg1 kodlu olanlar) vücutta kansere bağlı yorgunluk şikayetlerine yol açan etkenler olarak bilinen yangı ve kortizol düzeyi üzerinde etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Etkili bileşikler olan ginsenozitler sadece Asya Ginsengi (Panax ginseng) ve Amerikan ginsengi (Panax quinquefolius) köklerinde yeterli miktarlarda bulunmaktadır. Nitekim kemoterapi tedavisi gören kanser hastaları üzerinde yürütülen klinik bir çalışmada (randomize, çift-körlü, plasebo kontrollü) Asya ginsengi köklerinin kanser hastalarında yorgunluk sorununun giderilmesinde yararlı olabileceği gözlemlenmiştir.
Ginsenozit taşıyan bir diğer ginseng türü olan Amerikan Ginsengi (yüzde 5 ginsenozit içeriği) üzerinde yürütülen bilimsel tasarımda bir ön klinik çalışmada sekiz hafta süresince günde 750, 1000 ve 2000 miligram uygulanan kanser hastalarında 4 ve 8. haftalarda yapılan değerlendirmelerde özellikle yüksek miktar (1000 ve 2000 miligram) uygulamaların boş ilaç verilen gruba oranla belirgin bir derecede etkili olduğu gözlemlenmiş. Aynı araştırmacılar ön çalışmada en belirgin etkinin gözlemlendiği yüksek miktar (2000 miligram) Amerikan Ginsengi (yüzde 3 ginsenozit içerikli) uygulamasının etkinliği ve güvenilirliğini araştırdıkları kapsamlı çalışmanın sonuçları ise kısa süre önce yayımlandı. Bu çalışma çok merkezli olarak (40 farklı hastane) ve daha yüksek hasta sayısı ile (360 hasta) yürütülmüş.
Söz konusu çalışmada halen ilaç tedavisi gören kanser hastalarından deney grubuna (147 hasta) günlük 2000 miligram Amerikan Ginsengi özütü verilirken, plasebo (boş ilaç) (153 hasta) grubuna ise eşit miktarda pirinç unu taşıyan kapsüller iki eşit miktara bölünerek (sabah ve öğlen) uygulanmış. Kanser hastalarının seçimi de belirli kriterlere göre yapılmış; aşırı yorgunluk şikâyeti bulunanlar; beyin tümörü ve merkezi sinir sistemi lenfoması olanlar; yorgunluk şikâyetine karşı halen ilaç kullananlar (steroidler, opioidler, ginseng vd.) çalışma dışında tutulmuş. Çalışma sonuçları dördüncü ve sekizinci haftalarda hastalara uygulanan çeşitli yorgunluk değerlendirmesi anketlerinin bilimsel puanlama sonuçlarına dayanılarak yorumlanmış.
Dördüncü hafta yapılan değerlendirmede Amerikan Ginsengi ve boş ilaç verilen gruplarda bulunan hastalarda istatiksel olarak dikkati çekici bir farklılık gözlenememiş. Ancak sekizinci hafta sonuçları boş ilaç verilen gruba göre yüzde kırk ile elli oranında belirgin bir olumlu gelişme gözlemlenmiş. Hastaların kendi beyanları ile yapılan risk ve yan etki değerlendirmelerinde Amerikan Ginsengi uygulamasının iyi tolere edilebildiği bildiriliyor.
Peki Amerikan Ginsengi uygulanması kanser hastalarının tedavisinde kullanılan ilaçların üzerinde olumsuz etki yapabilir mi? Preklinik araştırmalar Amerikan Ginsenginin kanser ilaçlarının (tamoksifen, 5-fluorourasil, doksorubisin, metotreksat, paklitaksel, siklofosfamid) etkisini olumsuz etkilemediği, aksine bu ilaçların etkinliğini (sinerjistik) artırdığını gösteriyor. Ancak bu konuda insan klinik çalışmalarına ihtiyaç duyuluyor.
Ginseng konusunda benim bir önerim, kullanılacak ürünün kalitesi ile ilgili. Ginseng (Kore veya Amerikan ginsengi) pahalı bir ürün olduğundan mutlaka kaliteli, güvenilir marka ürünlerin kullanılması gerekir. Ayrıca bu çalışmalarda kök özütü kullanıldığından etkinin görülebilmesi için kullanılan ürünün özüt içerdiğinden emin olmak gerekir. Aksi takdirde yarar görebilmeniz mümkün olamaz.
Barton DL, ve ark., 2010: Pilot study of Panax quinquefolius (American ginseng) to improve cancer-related fatique: a randomized, double-blind, dose-finding evaluation: NCCTG trail N03CA. Support Care Cancer 18, 179-87.
Barton DL, ve ark., 2013: Wisconsin ginseng (Panax quinquefolius) to improve cancer-related fatique: a randomized, double-blind, trial, N07C2. J.Natl.Cancer Inst. 105, 1230-8.
Campos ModO, ve ark., 2011: Guarana (Paullinia cupana) improves fatigue in breast cancer patients undergoing systemic chemotherapy. J.Altern.Complem.Med. 17, 505-12.
Younus J, ve ark., 2003: A double blind placebo controlled pilot study to evaluate the effects of ginseng on fatigue and quality of life in adult chemo-naive cancer patients. J.Clin.Oncol. 22, 733.
